{"id":1136,"date":"2014-12-01T18:53:00","date_gmt":"2014-12-01T17:53:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/?p=1136"},"modified":"2015-01-20T00:12:28","modified_gmt":"2015-01-19T23:12:28","slug":"1136","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/?p=1136","title":{"rendered":"Identeco kaj lingvo – Identit\u00e0 e lingua"},"content":{"rendered":"

IDENTECO KAJ LINGVO<\/h3>\t\t\t

Zlatko Ti\u0161ljar<\/p>\n

Homo estas socia esta\u0135o denaske, ligita al aliaj homoj per neracia rilato kiun plej \u011denerale oni nomas \u201camo\u201d. Grupo konsistas, minimume, el du personoj. La unua grupo al kiu homo apartenas ekde sia naski\u011do, estas li\/\u015di (bebo) kaj lia\/\u015dia patrino. Poste ni apartenas al \u0109iam pli da etaj kaj poste pli vastaj grupoj.<\/p>\n

Lingvon difinis strukturisme Ferdinand de Saussure kiel sistemon de signoj uzataj por komunikado. La signoj estas arbitraj (elpensitaj) kaj la lingvo estas socia fenomeno.<\/p>\n

Sed neniu \u011dis nun difinis lingvon kiel fenomenon kun du same gravaj funkcioj: tiu de komunikado kaj kiel grup-identeca signo. Grupoj ekzistas simple por sekurigi siajn membrojn kaj defendi sin kontra\u016d aliaj grupoj. \u0108iu grupo klopodas fortigi sin mem por esti pli kapabla sin defendi. La identeco estas emocia rilato al sia grupo, kiu ekestas en unuopulo pro eduko kaj pro vivo engrupa. Kiel emocio \u011di naskas en homo pretecon sin oferi por la grupo.<\/p>\n

Tiusence la \u0109efa postulo de grupo estas havi manieron distingi siajn membrojn de ne-siaj. Tiucele, sendube, la centra ilo estas la lingvo, kiun la grupanoj lernas ene de sia grupo kaj nur la grup-apartenantoj tre bone kapablas \u011din uzi. Sekve, la lingvo estas la nura rimedo per kiu homoj povas distingi \u0109u iu nekonato apartenas al \u201csia\u201d grupo a\u016d ne, kaj plej ofte anka\u016d al kiu alia grupo tiu aliulo apartenas.<\/p>\n

Se lingvo estus nur komunikilo, jam ekde la tempo de la grandaj grekaj konkeradoj sub Aleksandro la homoj komprenus ke estas avanta\u011do havi ununuran lingvon kiu ebligas komunikadon kun \u0109iuj kaj iom post iom la greka i\u011dus tutmonda kaj ununura.<\/p>\n

Sed \u0109ar da\u016dre ekzistas sennombra kvanto da grupoj, grupetoj kaj grupegoj, kiuj krei\u011das kaj malaperas, ekzistas anka\u016d sennombro da lingvoj kaj lingvaj varia\u0135oj inkluzivantaj sennombrajn dialektojn, slangojn, idiomojn, ktp, kiuj \u015dan\u011di\u011dadas, naski\u011dadas kaj mortadas konstante.<\/p>\n

Lingvojn eblas dividi en homajn kaj nehomajn lingvojn. Homaj lingvoj estas tiuj kiujn uzas homoj en reciproka komunikado. Ili \u0109iuj estas samtempe kaj artefaritaj kaj naturaj, \u0109ar \u0109iuj homaj lingvoj uzas arbitrajn (artefaritajn) signojn\u2013vortojn kaj naturan profundan gramatikan strukturon. Tiusence Esperanto, same kiel multaj pi\u011dinoj kaj kreolaj lingvoj, estas normala homa lingvo uzata de homoj. La baza kondi\u0109o por ke iu lingva sistemo estu homa lingvo, estas ke ekzistas homgrupo kiu \u011din uzas. Videblas do ke Esperanto estas homa lingvo \u0109ar \u011di havas grupon da uzantoj, kiuj estas ligitaj per kulturo kaj idearo en \u011di kreitaj. Tiu idearo kreas emocian ligon al la grupo en kiu \u0109iuj havas la samajn vivkomprenojn kaj komunan lingvon; sekve \u011di kreas identecan ligon de individuo kun la grupo.<\/p>\n

\u0108iu lingvo tendencas anka\u016d al uzateco pli vasta ol tiu ene de la propra grupo kaj \u0109iu i\u011das almena\u016d malmulte uzata de iuj najbaroj por ebligi komunikadon kun aliaj grupoj. Tiusence, da\u016dre iuj lingvoj kreskas pro sia \u011denerala konkerforto a\u016d la forto de siaj kulturoj; tiele i\u011das pli a\u016d malpli vaste uzataj \u201cinternaciaj\u201d lingvoj.<\/p>\n

Teorie \u0109iu lingvo tendencus i\u011di tutmonda kaj elpeli la aliajn. Sed pro la fakto ke lingvo havas kaj identecan kaj komunikan funkciojn, tio estas nek teorie nek praktike ebla.<\/p>\n

Se ekregus unu tutmonda lingvo \u011di perdus la identecan funkcion, kiu havas sencon nur se iu grupo kaj \u011dia lingvo markas grupon, diferencigante \u011din de aliaj grupoj. Se ne ekzistus aliaj grupoj, la diferencigo estus sensenca, do lingvo estus sen identeca funkcio kaj, la\u016ddifine, \u011di ne plu estus lingvo.<\/p>\n

Anka\u016d praktike tio ne eblas, simple pro tio ke da\u016dre ekzistos multaj grupoj vivantaj en specifaj vivkondi\u0109oj kiuj bezonas specifajn lingvojn. Neniam \u0109iuj homoj vivos en la samaj kondi\u0109oj por povi kontenti\u011di pri tute sama lingvo.<\/p>\n

El \u0109io \u0109i sekvas ke Esperanto ne povas i\u011di tutmonda ununura internacia lingvo. Nun \u011di estas simple unu homa lingvo, kiun uzas disa sen\u015dtata popolo; \u011di povus i\u011di ekz. oficiala lingvo, komunika kaj identeca, de E\u016dropa Unio, \u0109ar ja E\u016dropa Unio iam devos transpreni tute\u016dropan help-lingvon. Tiukaze \u011di povus plenumi la esencan celon de Zamenhof: kontribui al monda paco. Fakte, fortigante la identecon de EU \u011di fortigus la mondan pacon (ni ne forgesu ke el malkvieta kaj nacie malamika E\u016dropo ekflamis du mondmilitoj) kaj tiel \u011di i\u011dus forta kaj monde influa lingvo apud kelkaj aliaj kiel la angla, la \u0109ina, la hispana.<\/p>\n

Kompreneble, tiukaze malaperus la nuna Esperanto-movado kun siaspecaj ideologio kaj identeco de esperantistoj.<\/p>\n

Zlatko Ti\u0161ljar estas sekretario de E\u016dropa Esperanto-Unio (EEU)<\/p>\n

Decembro 2014<\/p>\n<\/div>\n\t\t<\/div><\/div>

IDENTITA\u2019 E LINGUA<\/h3>\t\t\t

Zlatko Ti\u0161ljar<\/p>\n

L\u2019uomo \u00e8, dalla nascita, un essere sociale, legato ad altri essere umani da un rapporto non razionale, solitamente chiamato \u201camore\u201d. Un gruppo \u00e8 formato da, almeno, due persone. Il primo gruppo al quale un essere umano appartiene fin dalla nascita \u00e8 costituito da lui\/lei (il beb\u00e8) e da sua madre. Poi apparteniamo a un numero crescente di piccoli gruppi, successivamente pi\u00f9 grandi.<\/p>\n

La lingua \u00e8 stata definita, strutturalisticamente, da Ferdinand de Saussure come un sistema di segni usato per la comunicazione. Tali segni sono arbitrali (inventati) e la lingua \u00e8 un fenomeno sociale.<\/p>\n

Ma nessuno ha definito finora la lingua come un fenomeno con due ugualmente importanti funzioni: mezzo di comunicazione e segno identitario di un gruppo. I gruppi esistono semplicemente per dare sicurezza ai propri membri e difendersi contro altri gruppi. Ogni gruppo cerca di rafforzarsi per essere maggiormente in grado di difendersi. L\u2019identit\u00e0 \u00e8 un rapporto emozionale con il proprio gruppo, che nasce nel singolo in seguito all\u2019educazione e alla vita nel gruppo. Come emozione essa fa nascere nell\u2019individuo la disponibilit\u00e0 a sacrificarsi per il gruppo.<\/p>\n

In tale senso la principale esigenza del gruppo \u00e8 avere un modo per distinguere i propri membri da quelli che non lo sono. A tal fine, lo strumento centrale \u00e8, senza dubbio, la lingua, che i membri del gruppo imparano al suo interno e che solo gli appartenenti al gruppo sono i grado di usare molto bene. Per tanto la lingua \u00e8 il solo mezzo col quale gli uomini possono distinguere se uno sconosciuto appartiene al \u201cloro\u201d gruppo oppure no e, molto spesso, capire anche a quale gruppo l\u2019altro appartiene.<\/p>\n

Se la lingua fosse soltanto un mezzo di comunicazione, gli uomini avrebbero gi\u00e0 capito, fin dai tempi delle grandi conquiste greche sotto Alessandro, quale vantaggio sia avere un\u2019unica lingua che renda possibile la comunicazione con tutti e, a poco a poco, il greco sarebbe diventato lingua mondiale e unica.<\/p>\n

Ma poich\u00e9 continua ad esistere una quantit\u00e0 innumerevole di gruppi, piccoli e grandi, che si creano e scompaiono, esiste anche un\u2019infinit\u00e0 di lingue e di varianti linguistiche che comprendono innumerevoli dialetti, slang, idiomi, ecc., che continuano costantemente a modificarsi, a nascere e a morire.<\/p>\n

E\u2019 possibile dividere le lingue in lingue umane e lingue non umane. Lingue umane sono quelle usate dagli uomini per la comunicazione reciproca. Esse sono, allo stesso tempo, artificiali (convenzionali) e naturali, dato che tutte le lingue umane usano segni (parole) arbitrarie (artificiali) con una profonda struttura grammaticale naturale. In tale senso l\u2019Esperanto, come molti pidgin e lingue creole, \u00e8 una normale lingua umana usata da uomini.<\/p>\n

La condizione di base affinch\u00e9 un sistema linguistico sia una lingua umana \u00e8 che vi sia un gruppo umano che lo usa. E\u2019 quindi evidente che l\u2019Esperanto \u00e8 una lingua umana, dato che esso ha un gruppo di utenti, i quali sono legati tra di loro dalla cultura e dalle idee in tale lingua create. Quell\u2019insieme di idee crea un legame emozionale con il gruppo nel quale tutti hanno una simile visione della vita ed una lingua comune; per tanto, esso crea un legame d\u2019identit\u00e0 del singolo con il gruppo.<\/p>\n

Ogni lingua tende ad essere usata su un territorio pi\u00f9 vasto di quello del proprio gruppo e ognuna viene usata almeno un po\u2019 dai vicini, per agevolare la comunicazione con altri gruppi. In tale senso alcune lingue crescono continuamente, grazie alla loro forza conquistatrice in generale o per la forza delle culture che esprimono; cos\u00ec alcune lingue \u201cinternazionali\u201d vengono usate su scala pi\u00f9 o meno vasta.<\/p>\n

In teoria, ogni lingua tenderebbe a diventare mondiale e cacciare le altre. Ma, per il fatto che una lingua ha la duplice funzione di comunicazione e d\u2019identit\u00e0, ci\u00f2 non \u00e8 possibile n\u00e9 in teoria n\u00e9 nella pratica.<\/p>\n

Se s\u2019imponesse una lingua mondiale, essa perderebbe la sua funzione identitaria, la quale ha senso solo se un gruppo e la sua lingua segnano un gruppo, differenziandolo da altri gruppi. Se non ci fossero altri gruppi, tale differenziazione sarebbe priva di senso, per cui la lingua perderebbe la sua funzione identitaria e, secondo la definizione, non sarebbe pi\u00f9 una lingua.<\/p>\n

Anche nella pratica ci\u00f2 non \u00e8 possibile, semplicemente per il fatto che esisteranno sempre molti gruppi che vivono in condizioni di vita specifiche e che hanno bisogno di specifiche lingue. L\u2019intera umanit\u00e0 non vivr\u00e0 mai nelle stesse condizioni, tali da potersi accontentare della stessa lingua.<\/p>\n

Ne deriva che l\u2019Esperanto non pu\u00f2 diventare la sola lingua internazionale a livello mondiale. Ora esso \u00e8 semplicemente una lingua umana, usata da un popolo sparso senza stato; esso potrebbe diventare, ad esempio, lingua ufficiale, di comunicazione e identit\u00e0, dell\u2019Unione Europea, giacch\u00e9 prima o poi l\u2019Unione Europea dovr\u00e0 adottare una lingua ausiliaria paneuropea. In tal caso l\u2019Esperanto potrebbe soddisfare lo scopo fondamentale di Zamenhof: contribuire alla pace mondiale. Infatti, rafforzando l\u2019identit\u00e0 dell\u2019UE esso consoliderebbe la pace mondiale (non dimentichiamo che da un\u2019Europa turbolenta e nemica a livello nazionale sono nate due guerre mondiali) e diventerebbe u na lingua forte e influente nel mondo, accanto ad altre come l\u2019inglese, il cinese, lo spagnolo.<\/p>\n

Ovviamente, in tal caso scomparirebbe l\u2019attuale movimento esperantista con le specificit\u00e0 d\u2019ideologia e identit\u00e0 che legano gli esperantisti.<\/p>\n

Zlatko Ti\u0161ljar \u00e8 il segretario dell\u2019Unione Esperantista Europea (EEU).<\/p>\n

Dicembre 2014<\/p>\n<\/div>\n\t\t<\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

IDENTECO KAJ LINGVO Zlatko Ti\u0161ljar Homo estas socia esta\u0135o denaske, ligita al aliaj homoj per neracia rilato kiun plej \u011denerale oni nomas \u201camo\u201d. Grupo konsistas, minimume, el du personoj. La unua grupo al kiu...<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-1136","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-articoli"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1136"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1386,"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1136\/revisions\/1386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.esperanto.torino.it\/wp\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}